GST 2.0 – ₹11 लाखांची सवलत Mercedes ला, Alto ला फक्त ₹40,000—हे खरंच ‘जनहित’ आहे?
“सरकारने GST कमी केला, पण फायदा कोणाला?” हा प्रश्न विचारायलाच हवा. कारण Mahindra पासून Mercedes पर्यंत सगळ्याच ब्रँड्सनी ₹65,000 ते ₹11 लाख पर्यंत किंमतीत मोठी कपात केली आहे. पण ही सवलत सामान्य ग्राहकासाठी आहे की फक्त ‘प्रोफाइल अपग्रेड’ करणाऱ्या वर्गासाठी? या सवलतींचा तपशील पाहिला तर लक्षात येतं की लक्झरी ब्रँड्सना मिळालेला फायदा प्रचंड आहे. Mercedes-Benz S-Class वर ₹11 लाखांची कपात, BMW X7 वर ₹8.9 लाखांची सवलत—हे आकडे सामान्य ग्राहकाच्या स्वप्नातही नसतील. याउलट Alto K10 किंवा Swift सारख्या entry-level कार्ससाठी ₹40,000–₹60,000 इतकीच सवलत. म्हणजेच, ज्यांना खरोखर किंमतीत घट हवी होती, त्यांच्यासाठी ही कपात फारशी अर्थपूर्ण ठरत नाही.
या पार्श्वभूमीवर एक सामाजिक प्रश्न उभा राहतो—GST कपात ही आर्थिक समावेशासाठी आहे की आर्थिक विभाजन अधिक स्पष्ट करण्यासाठी? मध्यमवर्गीय ग्राहक अजूनही EMI, इंधन दर, आणि देखभाल खर्चाच्या चिंतेत आहे, तर लक्झरी कार खरेदी करणाऱ्यांना लाखोंची सवलत मिळते. ही धोरणं खरोखरच ‘जनहित’ साधतात का, की फक्त मार्केटमध्ये ‘सेगमेंट अपग्रेड’ करणाऱ्यांना प्रोत्साहन देतात?
किंमतीतील कपात: ब्रँडनुसार हायलाईट्स
GST कपातीनंतर अनेक कार ब्रँड्सनी त्यांच्या लोकप्रिय मॉडेल्सवर मोठ्या प्रमाणात सवलत जाहीर केली आहे. Mahindra आणि Tata Motors सारख्या भारतीय ब्रँड्सनी ₹1.5 लाखांपर्यंतची कपात दिली, तर Toyota, Skoda, BMW आणि Mercedes-Benz यांनी ₹3 लाख ते ₹11 लाखांपर्यंतची सवलत जाहीर केली आहे. ही कपात entry-level कार्सपेक्षा SUV आणि लक्झरी सेगमेंटमध्ये अधिक दिसून येते, ज्यामुळे ही सवलत खरोखर कोणासाठी आहे, हा प्रश्न अधिक तीव्र होतो.
| ब्रँड | कमाल कपात (₹) | लक्षवेधी मॉडेल्स |
|---|---|---|
| Mahindra | 1.56 लाख | Thar, Scorpio N |
| Tata Motors | 1.55 लाख | Nexon, Safari |
| Toyota | 3.49 लाख | Fortuner, Vellfire |
| Skoda | 5.8 लाख | Kodiaq, Slavia |
| BMW | 8.9 लाख | X5, X7 |
| Mercedes-Benz | 11 लाख | S-Class, GLS |
| Hyundai | 2.4 लाख | Creta, Tucson |
| Maruti Suzuki | 2.25 लाख† | Jimny, Invicto |
GST 2.0 अधिक गाड्या स्वस्त
GST दरात कपात झाल्यामुळे देशभरात कारच्या किंमतीत मोठा भूकंप झाला आहे. Mahindra, Tata, Toyota, Skoda, BMW, Mercedes-Benz अशा जवळपास सर्वच ब्रँड्सनी त्यांच्या लोकप्रिय मॉडेल्सवर लाखो रुपयांची सवलत जाहीर केली आहे. पण या सवलतीचा खरा फायदा कोणाला होतोय? सामान्य मध्यमवर्गीय ग्राहकाला की लक्झरी कार घेणाऱ्या उच्चवर्गीयांना?
Mahindra Thar आणि Scorpio N वर ₹1.56 लाखांची कपात झाली आहे, तर Tata Nexon आणि Safari वर ₹1.55 लाखांची. Toyota ने Fortuner आणि Vellfire वर ₹3.49 लाखांची सवलत दिली आहे. Skoda ने Kodiaq आणि Slavia वर ₹5.8 लाखांपर्यंतची सवलत जाहीर केली आहे. BMW आणि Mercedes-Benz ने तर ₹8.9 लाख ते ₹11 लाखांपर्यंतची कपात केली आहे—ही आकडेवारी पाहून प्रश्न पडतो की ही सवलत सर्वसामान्यांसाठी आहे की लक्झरी वर्गासाठी बोनस?
Maruti Suzuki आणि Hyundai सारख्या ब्रँड्समध्ये ₹40,000 ते ₹2.4 लाखांपर्यंतची सवलत आहे, पण ही कपात entry-level कार्ससाठी फारशी प्रभावी वाटत नाही. Alto K10 किंवा Swift घेणाऱ्या ग्राहकाला ₹40,000 ची सवलत मिळते, तर S-Class घेणाऱ्याला ₹11 लाख? ही असमानता GST कपातच्या मूळ उद्दिष्टावरच प्रश्नचिन्ह निर्माण करते.
भारतीय ब्रँड्सनीही मोठ्या प्रमाणात सवलत दिली आहे, पण त्यांच्या SUV मॉडेल्स आधीच ₹10 लाखाच्या वर आहेत. त्यामुळे ही सवलत खरोखरच सर्वसामान्यांसाठी आहे का, की फक्त ‘प्रोफाइल अपग्रेड’ करणाऱ्या वर्गासाठी? सरकारच्या GST धोरणाचा उद्देश ‘inclusive growth’ असावा, पण सध्याच्या किंमतींच्या आकडेवारीवरून ‘exclusive gifting’ ची छटा जाणवते. ही सवलत खरी आहे की मार्केटिंगचा भाग? Skoda आणि Toyota ने festive offers जोडून सवलतीचा आकडा वाढवला आहे, ज्यामुळे ग्राहकांना भ्रम निर्माण होतो की ही सवलत सरकारी आहे की ब्रँड-प्रेरित?
GST 2.0 नंतर गाड्यांची नवीन किंमत
GST 2.0 नंतर कार बाजारात एक वेगळीच चळवळ सुरू झाली असून जणू काही किंमतींचा पुन्हा पुनर्जन्म झाला आहे. Mercedes-Benz S-Class आता ₹1.88 कोटींमध्ये मिळते, जी पूर्वी ₹1.99 कोटी होती; म्हणजेच लक्झरीचा दर थेट ₹11 लाखांनी खाली आला. Hyundai Tucson ₹2.4 लाखांनी स्वस्त होऊन ₹27.69 लाखांवर पोहोचली आहे, तर Mahindra XUV700 ची सुरुवातीची किंमत आता ₹13.51 लाख आहे. पण या नव्या दरांमध्ये एक गोष्ट स्पष्ट दिसते कि कपात मोठ्या गाड्यांमध्ये अधिक आहे, आणि entry-level कार्ससाठी ती केवळ सांकेतिक आहे. त्यामुळे ‘सवलत’ ही आता केवळ आर्थिक घट नाही, तर सामाजिक संकेत बनली असून यातून कोणत्या वर्गाला प्रोत्साहन दिलं जातंय, हे या आकड्यांमधून स्पष्ट होतं.